İşyerinizin az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıfta görünmesi hangi belgeye dayanır, yanlışsa nasıl düzeltilir? Kural tek bir metinde: 6331 sayılı Kanun’un 9. maddesine dayanan İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği. Bu rehber Tebliğ’in 2. ve 3. maddelerini adım adım anlatır; belge listesi ya da tutar uydurmaz.
1. Sınıfı belirleyen tek şey: asıl iş
Tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfı dikkate alınır (Tebliğ md. 2/1). Asıl iş, işyerinin tescilinde esas alınan faaliyettir ve NACE faaliyet koduyla ifade edilir; Tebliğ’in Ek-1 listesi her faaliyet kodunun karşısına sınıfını yazar. Yani bir metal atölyesinin muhasebe odasında çalışanların bulunması işyerini “az tehlikeli” yapmaz; asıl iş metal işlemedir, sınıf ona göre okunur.
İşyerinizin hangi NACE koduyla kayıtlı olduğunu ve o kodun sınıfını NACE kodu ve tehlike sınıfı rehberinden kontrol edebilir, sınıfların anlamını işyeri tehlike sınıfı nedir yazısında görebilirsiniz.
2. Birden fazla iş yapılıyorsa
Tebliğ iki durumu ayrı ayrı çözer (md. 2/3):
- Tereddüt varsa — asıl işin hangisi olduğu kestirilemiyorsa işyerinin kuruluş amacına bakılır.
- Birden fazla asıl iş tanımına uyan faaliyet varsa — bu işlerden tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır. Düşük sınıfı seçme hakkı yoktur.
Asıl işin yanında ya da devamı niteliğinde faaliyet alanı genişletilirse sınıf yine aynı kurala göre, yani yüksek olana göre belirlenir.
3. Faaliyet değiştirdiniz: bir ay içinde bildirim
Sınıf değişikliğinin en sık sebebi işyerinin asıl işinin değişmesidir. İşveren, asıl iş faaliyet değişikliğini en geç bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bildirir (Tebliğ md. 2/2). Bildirim yapılmadan sınıfın “kendiliğinden” düşmesi beklenmez; tescil kaydı ne diyorsa Bakanlık onu esas alır.
4. Sınıf yanlışsa: itiraz nasıl değerlendirilir?
İşyeri tehlike sınıfına yapılan itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir. Değerlendirme, Bakanlık tescil kayıtları üzerinden ve işyerinin tesciline esas alınan asıl iş dikkate alınarak sonuçlandırılır (Tebliğ md. 3/1). İki pratik sonucu var:
- Gerekli görülmedikçe işyerinde yapılan asıl işe ilişkin yerinde inceleme yapılmaz (md. 3/2). İtirazınızın gücü, tescil kaydınızın gerçek faaliyetle uyumuna bağlıdır; kayıt eskiyse önce onu düzelttirin.
- Bakanlık denetiminde yapılan asıl işin tescil kayıtlarından farklı olduğu görülürse, denetim kayıtları esas alınarak sınıf yeniden belirlenebilir (md. 3/3) — bu yol yukarı doğru da işler.
Faaliyet kodunun kendisinin yanlış sınıflandırıldığını düşünüyorsanız itiraz İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyonda görüşülür; komisyon kodun sınıfını değiştirirse Tebliğ’de değişiklik yapılır (md. 3/5). Bu, tek işyerini değil o kodu taşıyan bütün işyerlerini etkiler.
5. Karar çıktı, sınıf değişti: 90 gün
Alınan karar işyerine tebliğ edilir. Karar sınıf değişikliğine yol açıyorsa işveren, yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemleri 90 gün içinde yerine getirmek ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’ne bildirmek zorundadır (md. 3/4). “Gerektirdiği iş ve işlemler” pratikte şunlardır:
| Sınıf yükselirse | Sınıf düşerse |
|---|---|
| İş güvenliği uzmanının belge sınıfı ve aylık süresi artar (uzman zorunluluğu) | Uzman süresi ve belge sınıfı gereği düşer; sözleşme buna göre güncellenir |
| Risk değerlendirmesi yenileme süresi kısalır (2/4/6 yıl kuralı) | Yenileme süresi uzar; mevcut değerlendirme geçerliliğini korur |
| Çok tehlikeli sınıfa geçen ve 10+ çalışanı olan işyeri diğer sağlık personeli görevlendirir | Bu yükümlülük kalkar |
| Çalışan eğitimlerinin süresi ve sıklığı artar (İSG eğitimi rehberi) | Süre ve sıklık düşer |
6. Kısa yol haritası
- Tescil kaydınızdaki NACE kodunu ve sınıfını doğrulayın (firma sorgulama ile mevcut kaydı görebilirsiniz).
- Asıl işiniz gerçekten değiştiyse bir ay içinde Bakanlığa bildirin.
- Kayıt doğru ama sınıf yanlış diyorsanız Bakanlığa yazılı itiraz edin; değerlendirme tescil kayıtları üzerinden yapılacağından kaydın gerçek faaliyetle uyumlu olduğundan emin olun.
- Karar tebliğ edilince 90 günlük süreyi takvime işleyin ve tamamlayınca İSGGM’ye bildirin.
Sık sorulan sorular
Tehlike sınıfı hangi kritere göre belirlenir?
İşyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfına göre (Tebliğ md. 2/1). Yan faaliyetler sınıfı belirlemez.
Aynı işyerinde iki farklı asıl iş varsa hangisi geçerli?
Tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır (Tebliğ md. 2/3). Tereddüt hâlinde işyerinin kuruluş amacına bakılır.
Faaliyet değiştirdim, ne kadar sürede bildirmeliyim?
Asıl iş faaliyet değişikliği en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirilir (Tebliğ md. 2/2).
İtiraz sonucunda sınıf değişirse ne olur?
Karar işyerine tebliğ edilir; yeni sınıfın gerektirdiği iş ve işlemler 90 gün içinde yerine getirilir ve İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü’ne bildirilir (Tebliğ md. 3/4).
Bakanlık işyerime gelip inceleme yapar mı?
Kural olarak hayır: değerlendirme tescil kayıtları ve tescile esas asıl iş üzerinden yapılır; gerekli görülmedikçe yerinde inceleme yapılmaz (Tebliğ md. 3/1-2).
Kaynak: İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, md. 2 ve 3; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md. 9 (18.09.2026 itibarıyla yürürlükteki metinler).