İş kazasında işverenin iki ayrı muhatabı ve iki ayrı süresi vardır: kolluğa derhal, SGK’ya üç iş günü. Süreler iki kanunda birbirini tamamlar — 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 14 ve 5510 sayılı Kanun md. 13. Bu rehber bildirimin kime, ne zaman, nasıl yapılacağını ve kayıt yükümlülüğünü kanun metniyle anlatır.
1. Hangi olay “iş kazası” sayılır?
5510 md. 13/1’e göre iş kazası, sigortalıyı hemen ya da sonradan bedenen veya ruhen engelli hâle getiren ve şu hâllerden birinde meydana gelen olaydır:
- sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
- işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle (bağımsız çalışanda yürüttüğü iş nedeniyle),
- görevli olarak işyeri dışına gönderildiği için asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- emziren kadın sigortalının süt izni zamanlarında,
- işverence sağlanan servis aracıyla işe gidiş gelişte.
Tanım geniştir: işyeri avlusunda düşme de, servis aracının kazası da iş kazasıdır. Olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağına gerektiğinde SGK’nın denetim memurları ya da Bakanlık iş müfettişleri soruşturmayla karar verir (md. 13/3).
2. Kime, ne zaman bildirilir?
| Muhatap | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetkili kolluk kuvvetleri (polis / jandarma) | Derhal | 5510 md. 13/2-a |
| SGK — iş kazası | Kazadan sonraki üç iş günü içinde | 6331 md. 14/2-a; 5510 md. 13/2-a |
| SGK — meslek hastalığı | Öğrenme tarihinden itibaren üç iş günü | 6331 md. 14/2-b |
| Sağlık hizmeti sunucuları (hastane) → SGK | En geç on gün | 6331 md. 14/4 |
| Kendi adına çalışan (4/b) sigortalı → SGK | Rahatsızlığı bildirime engel olmayan günden sonra üç iş günü, en fazla bir ay | 5510 md. 13/2-b |
İki ayrıntı sık kaçırılır. Birincisi, süre iş günüdür; cuma akşamı olan kaza için üçüncü iş günü çarşambadır. İkincisi, kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde (örneğin müşteri sahasında) olmuşsa süre kazanın öğrenildiği tarihten başlar (5510 md. 13/2 son cümle).
3. Bildirim nasıl yapılır?
Kanun, bildirimin iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesiyle, doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma yapılmasını öngörür (5510 md. 13/2); bildirgenin şekli, içeriği ve verilme usulü Kurum yönetmeliğiyle düzenlenir. Uygulamada işverenler bildirgeyi SGK’nın işveren sistemi üzerinden elektronik olarak düzenler; posta yolu kanunda yedek olarak durur. Hangi kanalı kullanırsanız kullanın, bildirgenin alındı kaydını saklayın: süre ihtilaflarında tek kanıt odur.
4. Bildirimden ayrı bir yükümlülük: kayıt ve rapor
6331 md. 14/1, SGK bildiriminden bağımsız iki iş yükler:
- Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapıp rapor düzenlemek.
- Yaralanma ya da ölüme yol açmasa bile işyerine ya da iş ekipmanına zarar veren veya verme potansiyeli olan olayları — ramak kala olayları — inceleyip rapor düzenlemek.
Yani “kimse yaralanmadı, bildirim gerekmez” denerek kapanan bir olay bile kayıt ve rapor yükümlülüğünü doğurur. Bu raporlar aynı zamanda risk değerlendirmesinin yenilenmesini tetikleyen hâllerdendir; iş kazası ya da ramak kala olay sonrasında değerlendirme tamamen veya kısmen yenilenir.
5. Bildirmemenin ve yanlış bildirmenin sonucu
6331 md. 26/1-e, md. 14/1’deki kayıt-rapor yükümlülüklerini yerine getirmeyen işverene her yükümlülük için ayrı ayrı, md. 14/2’deki SGK bildirimini yapmayan işverene ise ayrıca idari para cezası öngörür; hastaneler için de md. 14/4 bildirimini yapmamanın cezası vardır. Ayrıca soruşturma sonucunda bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı anlaşılırsa Kurumun yersiz ödemeleri, gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan 5510 md. 96’ya göre tahsil edilir (md. 13/3).
Ceza tutarları neden yazılmıyor? Kanundaki idari para cezaları 2012 yılı taban tutarlarıdır ve her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır; bu sayfaya yazılacak her rakam bir sonraki Ocak’ta bayatlar. Güncel tutar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın o yıl yayımladığı idari para cezaları listesine bakın.
6. Kaza anı kontrol listesi
- İlk yardım ve sağlık kuruluşuna sevk; olay yerini mümkünse koruyun.
- Kolluğa derhal haber verin (5510 md. 13/2-a).
- Tanıkları ve olay tutanağını aynı gün yazıya geçirin; işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanını dâhil edin.
- SGK bildirgesini üç iş günü içinde verin, alındı kaydını saklayın.
- Olay kayıt defterine/raporuna işleyin; ramak kala ise de rapor düzenleyin (6331 md. 14/1).
- Risk değerlendirmesini olayın etkilediği bölüm için yenileyin.
Kazaya uğrayan çalışanın geçici iş göremezlik hakkı için rapor parası hesaplama, işyerinin tehlike sınıfına göre yükümlülükler için tehlike sınıfı rehberi yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
İş kazasını SGK'ya kaç gün içinde bildirmeliyim?
Kazadan sonraki üç iş günü içinde (6331 md. 14/2-a; 5510 md. 13/2-a). Süre takvim günü değil iş günüdür.
Kolluğa (polis/jandarma) bildirim zorunlu mu?
Evet, derhal (5510 md. 13/2-a). “Ölümlü ya da ağır kazalarda” gibi bir sınırlama kanunda yoktur.
Kaza şantiye dışında, işverenin bilmediği yerde oldu.
İşverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelen kazada üç iş günlük süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar (5510 md. 13/2 son cümle).
Yaralanma yok, sadece makine hasar gördü. Bildirilir mi?
SGK bildirimi iş kazası içindir; ama işveren, yaralanma olmasa da işyerine ya da ekipmana zarar veren veya verme potansiyeli olan (ramak kala) olayları inceleyip rapor düzenlemek zorundadır (6331 md. 14/1-b).
Meslek hastalığında süre nedir?
İşveren, sağlık hizmeti sunucusu ya da işyeri hekiminin bildirdiği meslek hastalığını öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK’ya bildirir (6331 md. 14/2-b).
Bildirmezsem ceza var mı?
Evet. 6331 md. 26/1-e, md. 14/2 bildirimini yapmayan işverene idari para cezası öngörür; tutar 2012 tabanı olup her yıl yeniden değerlenir. Ayrıca gerçeğe aykırı bildirimde SGK’nın yersiz ödemeleri 5510 md. 96’ya göre geri alınır.
Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md. 14 ve md. 26/1-e; 5510 sayılı Kanun, md. 13 (18.09.2026 itibarıyla yürürlükteki metinler).