Vade farkı nedir?
Vade farkı, vadesinde ödenmeyen bir alacağa geçen süre için uygulanan bedeldir. Satıcı parasını zamanında alamadığı için o süre boyunca sermayesinden mahrum kalır; vade farkı bu kaybı karşılar. Ticari hayatta en sık, ödemesi geciken faturalarda gündeme gelir.
Hesap basittir:
Vade farkı = Tutar × (Yıllık oran ÷ 100) × Geciken gün ÷ Gün tabanı
100.000 TL’lik bir fatura yıllık %48 oranla 30 gün geç ödenirse, 365 gün tabanıyla vade farkı 3.945,21 TL olur. Aynı hesap 360 gün tabanıyla 4.000,00 TL verir.
Oranı kim belirler?
Vade farkı oranı, taraflar arasındaki sözleşmeden gelir. Sipariş formunda, çerçeve sözleşmede ya da faturanın arkasındaki genel şartlarda yazan oran neyse o uygulanır. Bu yüzden hesaplayıcı size bir oran dayatmaz, kendi oranınızı girmenizi ister.
Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa ticari işlerde 3095 sayılı Kanun devreye girer ve kanuni temerrüt faizi uygulanır. Bu oran dönem dönem değiştiği için burada sabit bir rakam yazmıyoruz; güncel oranı mali müşavirinizden ya da sözleşmenizin bağlı olduğu düzenlemeden teyit edin.
360 gün mü, 365 gün mü?
İkisi de uygulamada kullanılır ve sonucu değiştirir. 360 günlük “ticari yıl” tabanı, 365 güne göre yaklaşık %1,4 daha yüksek fark üretir. Küçük görünen bu oran, büyük tutarlarda ciddi bir farka dönüşür.
Hangisinin geçerli olduğu yine sözleşmeye bakar. Sözleşme sessizse taraflar arasında ihtilaf çıkabilir; bu yüzden hesaplayıcı iki tabanı da gösterir ve seçmediğiniz tabanın sonucunu not olarak yazar.
Vade farkına KDV uygulanır mı?
Evet. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 24. maddesinin (c) bendi vade farkını açıkça matraha dahil eder. Uygulanacak oran asıl malın veya hizmetin oranıdır; vade farkı için ayrı bir KDV oranı yoktur.
Yani %10 KDV’li bir mal sattıysanız, o satışın vade farkına da %10 uygularsınız. Vade farkı için ayrıca fatura düzenlenir. KDV tutarlarını ayrı hesaplamak isterseniz KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Gün sayısı nasıl bulunur?
Vade tarihi ile ödeme tarihi arasındaki gün farkı alınır. Vade günü sayılmaz, ödeme günü sayılır. 1 Ocak vadeli bir fatura 31 Ocak’ta ödenirse gecikme 30 gündür.
Hesaplayıcıya iki tarihi de girerseniz gün sayısı kendiliğinden dolar. Gün sayısını zaten biliyorsanız doğrudan yazabilirsiniz. İki tarih arasındaki günü ayrıca hesaplamak için gün hesaplama aracına bakabilirsiniz.