Tapu devrinde masrafın büyük kısmı tapu harcıdır ve iki tuzağı vardır: harç alıcı ile satıcıdan ayrı ayrı alınır, matrah da her zaman el sıkışılan satış bedeli değildir. Aşağıdaki hesaplayıcı ikisini de açıkça gösterir.
Tapu harcı oranı: binde 20, taraf başına
Harç, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (4) sayılı tarifenin I-20/a bendine göre alınır. Bent, harcın devir eden ve devir alan için ayrı ayrı hesaplanacağını söyler. Yani taşınmaz üzerindeki toplam harç yükü yüzde 4’dir: binde 20 alıcıdan, binde 20 satıcıdan.
Arama sonuçlarında hâlâ binde 15 oranına rastlarsınız. O oran konut ve işyeri devirlerinde uygulanan süreli indirimlere aitti; süreler 2017 ve 2018’de doldu. Bugün geçerli oran binde 20’dir. Oranı Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirme yetkisi bulunduğu için yüksek tutarlı bir devirde tapu müdürlüğünden teyit almak yerinde olur.
Harca esas matrah: beyan mı, emlak vergisi değeri mi?
Tarifedeki kritik ifade şudur: harç, gayrimenkulün emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden alınır. İki değerden büyük olanı matrahtır.
Birçok hesaplayıcı yalnız satış bedelini orana çarpıp geçiyor. Emlak vergisi değeri beyandan yüksekse sonuç eksik çıkar ve kullanıcı tapuda beklediğinden fazla para öder. Bu araç iki değeri birlikte ister, hangisinin matrah olduğunu yazar.
Düşük beyanın bedeli
Örnek taşınmazın emlak vergisi değeri 2.400.000 ₺. Satış bedeli 1.800.000 ₺ olarak beyan edilse bile harç bu tutardan hesaplanmaz: matrah 2.400.000 ₺ kabul edilir ve toplam harç 96.000 ₺ olur. Beyan düşürmek harcı düşürmez; eksik kalan harç sonradan vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle istenir.
Örnek hesap: 3.000.000 ₺ satış bedeli
Emlak vergisi değeri 2.400.000 ₺ olan bir taşınmaz 3.000.000 ₺ bedelle devredilsin. Beyan, emlak vergisi değerinin üzerinde olduğu için matrah beyan edilen bedeldir.
| Harca esas matrah | 3.000.000 ₺ (beyan edilen bedel) |
|---|---|
| Oran | binde 20 (taraf başına) |
| Alıcının harcı | 60.000 ₺ |
| Satıcının harcı | 60.000 ₺ |
| Toplam harç | 120.000 ₺ |
| Tamamını alıcı öderse | 120.000 ₺ |
Sayfadaki bütün rakamlar hesaplayıcının kendi motoruyla üretildi; aracı aynı değerlerle çalıştırdığınızda birebir aynı sonucu alırsınız.
Satış bedeline göre tapu harcı tablosu
| Satış bedeli | Alıcı | Satıcı | Toplam harç |
|---|---|---|---|
| 500.000 ₺ | 10.000 ₺ | 10.000 ₺ | 20.000 ₺ |
| 1.000.000 ₺ | 20.000 ₺ | 20.000 ₺ | 40.000 ₺ |
| 2.000.000 ₺ | 40.000 ₺ | 40.000 ₺ | 80.000 ₺ |
| 3.000.000 ₺ | 60.000 ₺ | 60.000 ₺ | 120.000 ₺ |
| 5.000.000 ₺ | 100.000 ₺ | 100.000 ₺ | 200.000 ₺ |
| 10.000.000 ₺ | 200.000 ₺ | 200.000 ₺ | 400.000 ₺ |
Tablo, emlak vergisi değerinin beyan edilen bedelin altında kaldığı varsayımıyla hazırlandı. Emlak vergisi değeri daha yüksekse harç ona göre artar.
Hesaba girmeyen kalemler
Tapu masrafı harçtan ibaret değildir. Bu araç yalnız tarifenin I-20/a bendindeki devir harcını hesaplar; aşağıdaki kalemleri bilerek hesaba katmaz, çünkü tutarları merkezî ve doğrulanabilir bir kaynaktan okunamıyor ya da işlemden işleme değişiyor:
- Döner sermaye (tapu hizmet) ücreti: her yıl Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü belirler. Araç bunu sizden isteğe bağlı alır, boş bırakırsanız toplama eklemez ve uyarı basar. Uydurma bir rakam koymak sizi tapuda eksik parayla bırakırdı.
- İpotek harcı ve banka masrafları: kredili alımda ayrı hesaplanır.
- KDV: ilk satışlarda ve ticari işlemlerde ayrı bir rejime tabidir; KDV hesaplama aracını kullanın.
- Veraset ve intikal vergisi, emlak vergisi: farklı kanunların konusu.
Devir öncesi yapılacaklar
- Taşınmazın emlak vergisi değerini bağlı olduğu belediyeden öğrenin; harcın tabanı bu değerdir.
- Tapu kaydını ve üzerindeki takyidatları kontrol edin. Tapu sorgulama rehberi e-Devlet üzerinden nasıl bakılacağını anlatıyor; taşınmazın konum ve ada-parsel bilgisi için parsel sorgulama aracını kullanabilirsiniz.
- Harcı yukarıdaki araçla hesaplayıp randevudan önce yatırın; harç yatmamışsa tescil yapılmaz.
- Alıcı ve satıcı paylarının kim tarafından ödendiğini yazılı olarak netleştirin.
- Metrekare ve birim fiyat karşılaştırması yapacaksanız metrekare hesaplama, kredi taksiti için konut kredisi hesaplama araçları işinizi görür.
Diğer vergi ve harç araçlarının tamamı Vergi ve Maaş bölümünde, bütün hesaplayıcılar Hesaplama Araçları altında listeli.